Fëmija i brendshëm në psikologji është një nga konceptet më terapeutike për të kuptuar se si traumat, neglizhenca apo nevojat e paplotësuara të fëmijërisë diktojnë vendimet dhe sjelljet tona si të rritur.
Në fushën e psikologjisë moderne, koncepti i “fëmijës së brendshëm” (inner child) është një nga mjetet më të fuqishme për të kuptuar veten. Edhe pse mund të duket si një term metaforik, ai përfaqëson një realitet të prekshëm psikologjik dhe neurologjik: tërësinë e kujtimeve, emocioneve, bindjeve dhe mekanizmave mbrojtës që kemi zhvilluar gjatë viteve tona të hershme të rritjes.
Kur përjetojmë ngjarje të vështira në fëmijëri, këto përvoja nuk zhduken thjesht sepse rritemi në moshë. Ato mbyllen në nëndërgjegjen tonë dhe vazhdojnë të diktojnë se si dashurojmë, si komunikojmë dhe si i vendosim kufijtë tanë në jetën e përditshme.
Çfarë Është Psikologjia E Fëmijës Së Brendshëm?
Origjina e këtij koncepti daton që nga periudha e Carl Jung, i cili prezantoi arketipin e “Fëmijës Hyjnor”. Më vonë, në vitet 1970 dhe 1980, pionierë të psikologjisë si John Bradshaw dhe Charles Whitfield e popullarizuan këtë koncept si një strukturë terapeutike të mirëfilltë për shërimin e traumave.
Nga pikëpamja neurobiologjike, truri i fëmijës funksionon kryesisht në valë cerebrale jashtëzakonisht thithëse ndaj mjedisit rrethues (valët Theta dhe Alpha). Kur një fëmijë përjeton një ngjarje stresuese – si divorci i prindërve, bullizmi në shkollë, apo mungesa e vëmendjes emocionale – sistemi i tij nervor nuk ka kapacitetin e mjaftueshëm për ta procesuar atë. Si rezultat, ajo ngjarje “ngrin” në kohë së bashku me moshën emocionale në të cilën ka ndodhur.
Pse Ndikon E Kaluara Në Vendimet E Të Rriturit?
Shumë njerëz pyesin: “Pse duhet të gërmoj në të kaluarën time kur tani jam i rritur dhe i pavarur?”. Përgjigjja qëndron te mënyra se si truri ynë i mbijetesës (sistemi limbik) menaxhon rrezikun.
Kur përballeni me një situatë stresuese sot – si për shembull, një kritikë nga shefi në punë apo një injorim momental nga partneri – truri juaj nuk e sheh këtë si një ngjarje të izoluar. Ai skanon arkivat e nëndërgjegjes dhe gjen një ngjarje të ngjashme nga fëmijëria, kur jeni ndier të pashpresë apo të pambrojtur. Në sekondë, ju nuk reagoni më si një person i pjekur, por si ai fëmija që ka frikë se do të braktiset ose do të ndëshkohet.
Shenjat E Një Fëmije Të Brendshëm Të Lënduar
Për të nisur procesin e shërimit, hapi i parë është ndërgjegjësimi. Plagët emocionale të fëmijërisë manifestohen në jetën e përditshme përmes disa modeleve specifike të sjelljes:
1. Reagimet emocionale disproporcionale (triggers)
Nëse një vonesë e shkurtër e partnerit ose një harresë e vogël ju shkakton një shpërthim të madh zemërimi, dëshirë për të qarë ose një ndjenjë të thellë paniku, ky është një tregues i qartë. Ky reagim intensiv nuk i përket momentit aktual; ai është zëri i fëmijës tuaj të brendshëm që po bërtet për ndihmë.
2. Sindroma e “People-Pleasing” (Dëshira për t’u pëlqyer të tjerëve)
Nëse e gjeni veten duke thënë gjithmonë “Po” edhe kur dëshironi të thoni “Jo”, ju po veproni nga një plagë e vjetër. Fëmijët që kanë pasur prindër me kërkesa të larta apo emocionalisht të paqëndrueshëm mësojnë se për të marrë dashuri dhe siguri, duhet të jenë “të mirë” dhe të plotësojnë çdo nevojë të të tjerëve, duke sakrifikuar veten.
3. Perfeksionizmi dhe frika nga dështimi
Perfeksionizmi nuk është thjesht dëshirë për ekselencë; është një mekanizëm mbrojtës. Fëmija i brendshëm beson se nëse është i përsosur, nëse nuk bën asnjë gabim dhe nëse merr vetëm vlerësime maksimale, atëherë askush nuk do ta refuzojë apo kritikojë atë.
4. Vështirësia në vendosjen e kufijve
Mungesa e kufijve të shëndetshëm personalë është një tjetër shenjë. Ju ose lejoni që të tjerët të shkelin mbi hapësirën tuaj emocionale dhe fizike (kufij tepër porozë), ose ndërtoni mure të larta dhe nuk lejoni askënd t’ju afrohet (kufij tepër rigidë). Kjo ndodh sepse nuk jeni ndier të sigurt në mjedisin tuaj të hershëm.
5. Kritika e egër ndaj vetvetes
Nëse dialogu juaj i brendshëm është i mbushur me fjalë si “Sa i paaftë që je”, “Gjithmonë gabon”, ose “Nuk do t’ia dalësh kurrë”, ju thjesht po përsërisni zërin e një prindi ose mësuesi kritik që keni pasur në fëmijëri. Ju e keni bërë tuajën atë kritikë të jashtme.
5 Llojet E Plagëve Të Fëmijërisë Dhe Maskat E Tyre
Sipas psikologjisë së traumës së hershme, ekzistojnë pesë plaga kryesore që formohen në fëmijëri dhe që krijojnë “maskat” tona mbrojtëse si të rritur.
Refuzimi
Origjina: Ndjenja e të qenit i padëshiruar nga prindërit
Maska: Tërheqja (Escapist)
Sjellja tipike: Izolohet, ndihet i pavlerë, largohet nga afërsia
Braktisja
Origjina: Mungesa e pranisë fizike apo emocionale
Maska: Varësia (Dependent)
Sjellja tipike: Ka frikë të mbetet vetëm, kërkon vëmendje të vazhdueshme
Poshtërimi
Origjina: Kritika publike, turpërimi apo kontrolli i tepërt
Maska: Mazokisti
Sjellja tipike: Merret me nevojat e të tjerëve duke harruar plotësisht veten
Tradhtia
Origjina: Prindërit nuk mbajnë premtimet ose humbin besimin
Maska: Kontrolluesi
Sjellja tipike: Dëshiron të kontrollojë çdo situatë dhe person
Padrejtësia
Origjina: Mjedis familjar i ftohtë, autoritar dhe kritik
Maska: Rigidi (I ngurtë)
Sjellja tipike: Kërkon perfeksionizëm, fsheh ndjenjat dhe dobësitë
Arti i “Ri-prindërimit” (Reparenting)
Shërimi i fëmijës së brendshëm nuk do të thotë të ndryshoni atë që ka ndodhur – pasi e kaluara nuk ndryshon dot – por të ndryshoni marrëdhënien tuaj me atë kujtim në të tashmen.
Ky proces quhet Reparenting. Ai konsiston në kthimin tuaj në prindin ideal që fëmija juaj i brendshëm ka pasur gjithmonë nevojë të ketë.
Hapi 1: Pranojeni Praninë E Tij
Ndaloni së analizuari gjithçka vetëm me logjikë. Kur ndjeni një emocion të fortë (si frikë apo trishtim pa arsye të madhe), vendosni dorën në gjoks dhe thoni:
“Unë të shoh. E kuptoj që je i frikësuar tani. Unë jam këtu me ty”.
Ky veprim i thjeshtë ndihmon në qetësimin e sistemit nervor.
Hapi 2: Shkrimi I Letrave Me Dy Duar
Ky është një ushtrim terapeutik jashtëzakonisht efektiv. Merrni një fletë letre. Me dorën tuaj dominuese (që përfaqëson të rriturin logjik), shkruani: “Si ndihesh sot? Çfarë të mundon?”.
Më pas, merrni lapsin me dorën tuaj jodominuese dhe lëreni të shkruajë pa u menduar gjatë. Përgjigjet e shkruara si fëmijë mund t’ju befasojnë me sinqeritetin e tyre.
Hapi 3: Praktikoni Vizualizimin E Sigurt
Gjeni një hapësirë të qetë dhe mbyllni sytë. Imagjinoni veten tuaj në moshën 5 ose 8 vjeçare, në një moment kur jeni ndier vetëm ose të paqartë.
Imagjinoni veten tuaj të rritur sot duke hyrë në atë dhomë. Thuajini ato fjalë që prindërit tuaj nuk mundën apo nuk ditën t’jua thoshin:
“Ti je i sigurt tani. Ti je i mjaftueshëm ashtu siç je. Unë nuk do të të braktis kurrë”.
Hapi 4: Vendosni Kufij Të Shëndetshëm
Si prindi i ri i fëmijës tuaj të brendshëm, detyra juaj është ta mbroni atë. Kur dikush ju kërkon diçka që ju e ndjeni se do t’ju shterojë energjinë, përdorni zërin tuaj të rritur për të thënë “Jo”.
Hapi 5: Rikthejeni Gëzimin Dhe Lojën Në Jetën Tuaj
Fëmijëria nuk ka qenë vetëm traumë; ajo ka pasur edhe momente kureshtjeje dhe imagjinate. Kushtojini kohë aktiviteteve që ju sjellin kënaqësi, kreativitet dhe gëzim.
Përfitimet E Shërimit Të Fëmijës Së Brendshëm
Përmirësimi i marrëdhënieve në çift
Nuk do të kërkoni më që partneri juaj të plotësojë boshllëkun e lënë nga prindërit tuaj. Ju do të krijoni lidhje të bazuara në liri dhe jo në varësi emocionale.
Rritja e vetëvlerësimit
Zëri kritik do të zëvendësohet me një zë të brendshëm plot dhembshuri dhe mbështetje.
Reduktimi i ankthit dhe stresit
Duke qetësuar pjesët e lënduara të vetes, sistemi juaj nervor do të kalojë nga gjendja e vazhdueshme e mbijetesës në gjendjen e sigurisë.
Menaxhimi më i mirë i emocioneve
Do të jeni në gjendje të identifikoni nxitësit tuaj përpara se të shpërtheni, duke ju dhënë më shumë kontroll mbi reagimet tuaja.
Psikologjia e fëmijës së brendshëm nuk na kërkon të mbetemi peng të së kaluarës apo të fajësojmë prindërit tanë për gjithçka që nuk shkon në jetën tonë. Përkundrazi, ajo na fton të marrim fuqinë tonë si të rritur.
Prindërit tanë bënë më të mirën që mundën me mjetet, dijen dhe plagët që ata vetë kishin. Tani, është radha juaj të bëheni drita dhe udhërrëfyesi që fëmija juaj i brendshëm ka pritur për kaq shumë kohë.
BURIME
The Drama of the Gifted Child – Alice Miller
Inner Child Healing: What It Is, What the Research Shows, and How to Begin-Simply Psychology
Why Is Everyone Working on Their Inner Child?-TIME