A e keni të vështirë të përqendroheni, të organizoni detyrat ose të përfundoni atë që nisni, edhe kur përpiqeni shumë? A ndiheni shpesh të mbingarkuara nga përgjegjësitë e përditshme dhe sikur mendja juaj nuk ndalon kurrë së menduari?
Për disa gra, këto vështirësi mund të lidhen me ADHD-në, një çrregullim neurozhvillimor që ndikon në vëmendje, impulsivitet dhe, në disa raste, hiperaktivitet
ADHD-ja shpesh lidhet me fëmijët që kanë vështirësi të qëndrojnë të qetë ose të përqendrohen në klasë. Megjithatë, ajo mund të vazhdojë edhe në moshë adulte, duke ndikuar në punë, studime, marrëdhënie dhe shëndetin mendor.
Te femrat, simptomat mund të jenë më pak të dukshme dhe të identifikohen me vonesë. Për këtë arsye, disa gra kalojnë vite duke i interpretuar vështirësitë e tyre si mungesë organizimi, motivimi ose disipline, pa e kuptuar se mund të kenë nevojë për një vlerësim profesional.
Çfarë Është ADHD Dhe Si Shfaqet Te Femrat?
ADHD është shkurtimi i termit anglisht Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, që në shqip njihet si çrregullimi i deficitit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit.
Kjo gjendje karakterizohet nga një model i vazhdueshëm i pavëmendshmërisë dhe/ose hiperaktivitetit dhe impulsivitetit, të cilat ndikojnë në funksionimin e përditshëm.
Te femrat, ADHD-ja mund të shfaqet kryesisht përmes vështirësive me përqendrimin, organizimin, menaxhimin e kohës dhe përfundimin e detyrave. Hiperaktiviteti mund të jetë më pak i dukshëm nga jashtë dhe ndonjëherë të përjetohet si shqetësim i brendshëm ose nevojë e vazhdueshme për të qenë aktive.
Megjithatë, ADHD-ja nuk shfaqet njësoj te të gjitha gratë. Simptomat dhe intensiteti i tyre ndryshojnë nga një person te tjetri.
Cilat Janë Simptomat E ADHD-Së Te Femrat?
Njohja e simptomave të ADHD-së te femrat është një hap i rëndësishëm për të kuptuar vështirësitë që mund të ndikojnë në jetën e përditshme.
1. Vështirësi në përqendrim
Gratë me ADHD mund ta kenë të vështirë të ruajnë vëmendjen gjatë bisedave, studimit ose aktiviteteve që kërkojnë përpjekje mendore të vazhdueshme.
Kjo mund të shfaqet përmes:
- Shpërqendrimit të shpeshtë.
- Humbjes së fillit të bisedës.
- Vështirësisë për të përfunduar detyrat.
- Harrimit të detajeve të rëndësishme.
- Nevojës për të rilexuar disa herë të njëjtin tekst.
2. Mos organizimi dhe menaxhimi i vështirë i kohës
Një tjetër simptomë e mundshme është vështirësia për të planifikuar aktivitetet dhe për të përcaktuar prioritetet.
Një grua mund të ketë shumë ide dhe detyra për të përfunduar, por ta ketë të vështirë të vendosë nga t’ia nisë. Ajo mund të harrojë takime, të humbasë sende ose t’i përfundojë detyrat vetëm kur afati është shumë pranë.
Këto vështirësi mund të lidhen me funksionet ekzekutive, të cilat ndihmojnë në planifikimin, organizimin dhe kontrollin e sjelljes.
3. Shtyrja e detyrave
Disa gra me ADHD e kanë të vështirë të fillojnë detyra që kërkojnë përqendrim të vazhdueshëm, edhe kur e dinë se janë të rëndësishme.
Ato mund të shtyjnë punën deri në momentin e fundit dhe të përjetojnë stres për shkak të detyrave të papërfunduara.
Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht mungesë motivimi. Megjithatë, prokrastinimi është i zakonshëm edhe te njerëzit pa ADHD dhe nuk mund të përdoret i vetëm për të përcaktuar një diagnozë.
4. Hiperaktiviteti dhe impulsiviteti
Hiperaktiviteti nuk shfaqet gjithmonë përmes lëvizjeve të vazhdueshme. Te disa gra mund të përjetohet si një mendje që nuk pushon, vështirësi për t’u çlodhur ose nevojë për të qenë vazhdimisht të zëna.
Impulsiviteti mund të shfaqet përmes ndërprerjes së të tjerëve gjatë bisedave, padurimit ose marrjes së vendimeve të nxituara.
5. Vështirësi në menaxhimin e emocioneve
Disa gra me ADHD raportojnë vështirësi në menaxhimin e emocioneve, veçanërisht kur përballen me stres, kritika ose shumë përgjegjësi njëkohësisht.
Ato mund të ndihen shpejt të mbingarkuara, të irritohen më lehtë ose ta kenë të vështirë të përqendrohen pas një situate emocionale.
Këto vështirësi nuk janë specifike vetëm për ADHD-në dhe duhet të vlerësohen në kontekstin e përgjithshëm psikologjik të personit.
ADHD Dhe Ndryshimet Hormonale Te Femrat
Disa gra raportojnë se simptomat e ADHD-së ndryshojnë gjatë ciklit menstrual, shtatzënisë ose menopauzës.
Kërkimet shkencore po shqyrtojnë marrëdhënien midis hormoneve seksuale dhe simptomave të ADHD-së. Megjithatë, provat janë ende të kufizuara dhe nuk mund të thuhet se ndryshimet hormonale ndikojnë njësoj te të gjitha gratë.
Nëse vëreni ndryshime të përsëritura në përqendrim, energji ose organizim gjatë ciklit menstrual, mund të jetë e dobishme t’i mbani shënim dhe t’i diskutoni me profesionistin tuaj shëndetësor.
Si Ndikon ADHD-Ja Në Shëndetin Mendor
Vështirësitë e vazhdueshme me organizimin, harresën dhe përfundimin e detyrave mund të ndikojnë në vetëvlerësimin dhe mirëqenien emocionale.
Disa gra fillojnë ta kritikojnë veten, duke menduar se nuk janë mjaftueshëm të afta ose të organizuara. Me kalimin e kohës, kjo mund të shoqërohet me stres, ndjenjë faji dhe ankth.
ADHD-ja mund të bashkekzistojë me ankthin ose depresionin, por këto janë gjendje të ndryshme që kërkojnë vlerësim të kujdesshëm.
Kuptimi i vështirësive dhe identifikimi i shkaqeve të tyre mund ta ndihmojnë një grua të zhvillojë strategji më të përshtatshme për jetën e përditshme.
Si Diagnostikohet ADHD-Ja Te Femrat?
Diagnoza e ADHD-së vendoset nga një profesionist i kualifikuar, pas një vlerësimi të plotë klinik. Një test online ose prania e disa simptomave nuk mjaftojnë për të konfirmuar diagnozën.
Vlerësimi përfshin
Shqyrtimin e simptomave: Vështirësitë me vëmendjen, organizimin, hiperaktivitetin dhe impulsivitetin.
Historinë e zhvillimit: Informacionet rreth simptomave në fëmijëri dhe adoleshencë.
Ndikimin në jetën e përditshme: Vështirësitë në punë, studime, marrëdhënie dhe përgjegjësi personale.
Vlerësimin e gjendjeve të tjera: Ankthi, depresioni, problemet e gjumit dhe faktorë të tjerë që mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme.
Qëllimi është të kuptohet nëse vështirësitë përputhen me kriteret diagnostikuese të ADHD-së dhe nëse nevojitet mbështetje e mëtejshme.
Si Trajtohet ADHD-Ja Te Femrat?
ADHD-ja mund të menaxhohet përmes një plani të përshtatur sipas nevojave të secilit person.
Psikoterapia dhe mbështetja psikologjike
Psikoterapia mund të ndihmojë në zhvillimin e strategjive për organizimin, menaxhimin e kohës, përballimin e stresit dhe përmirësimin e vetëvlerësimit.
Terapia konjitive e sjelljes (CBT) mund të jetë e dobishme për disa të rritur me ADHD, veçanërisht kur fokusohet te vështirësitë praktike dhe modelet e mendimit që pengojnë funksionimin e përditshëm
Strategjitë praktike
Disa mënyra që mund të ndihmojnë janë
- Përdorimi i kalendarëve, alarmeve dhe listave të detyrave.
- Ndarja e aktiviteteve të mëdha në hapa të vegjël.
- Përcaktimi i prioriteteve për çdo ditë.
- Krijimi i rutinave të qëndrueshme.
- Kufizimi i shpërqendrimeve gjatë punës.
- Planifikimi i pushimeve dhe ruajtja e një rutine të shëndetshme gjumi.
Trajtimi medikamentoz
Në disa raste, mjeku specialist mund të rekomandojë medikamente për të ndihmuar në menaxhimin e simptomave. Zgjedhja e trajtimit varet nga vlerësimi klinik dhe nevojat individuale.
Medikamentet duhet të përdoren vetëm nën mbikëqyrjen e mjekut.
Kur Duhet Të Kërkoni Ndihmë Profesionale?
Nëse vështirësitë me përqendrimin, organizimin ose menaxhimin e kohës janë të vazhdueshme dhe ndikojnë në punë, studime apo marrëdhënie, mund të jetë e dobishme të kërkoni një vlerësim professional nga psikolog..
Nuk është e nevojshme të jeni të sigurta se keni ADHD për të kërkuar ndihmë. Një vlerësim mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë përvojat tuaja dhe të identifikoni mbështetjen e përshtatshme.
Nëse po kërkoni një psikolog në Tiranë, mund të informoheni për shërbimet e Klinikës EGO përmes faqes zyrtare www.ego.al.
Përfundim
ADHD-ja te femrat mund të shfaqet përmes vështirësive me përqendrimin, organizimin, menaxhimin e kohës dhe impulsivitetin. Për shkak se simptomat mund të jenë më pak të dukshme, disa gra e kuptojnë natyrën e vështirësive të tyre vetëm në moshë adulte.
Megjithatë, jo çdo shpërqendrim ose harresë është shenjë e ADHD-së. Vlerësimi profesional është thelbësor për të kuptuar shkaqet e simptomave dhe për të përcaktuar hapat e duhur.
Të kuptosh vështirësitë e tua është hapi i parë drejt mbështetjes së duhur.
BURIME
National Institute of Mental Health – ADHD
NICE – ADHD: Diagnosis and Management