Çdo janar, rrjetet sociale, reklamat dhe bisedat përreth nesh përsërisin të njëjtën frazë: “New Year, New Me”. Një vit i ri, një version i ri i vetes. Në teori tingëllon motivuese. Në praktikë, për shumë kjo ide shoqërohet me ankth, presion të brendshëm dhe ndjenjë dështimi që në javët e para të vitit.
Në vend që të ndihemi të frymëzuar, shpesh ndihemi të mbingarkuar: lista të gjata qëllimesh, krahasime me të tjerët, pritshmëri jorealiste dhe një ndjesi e heshtur se “nuk jam mjaftueshëm”. Por pse ndodh kjo? Dhe a ka një mënyrë më të shëndetshme për ta nisur vitin e ri?
Çfarë Do Të Thotë Realisht “New Year, New Me”?
Pse mendojmë se duhet të “ndryshojmë veten”?
Ideja pas “New Year, New Me” sugjeron se versioni aktual i vetes është i pamjaftueshëm. Që për të qenë të lumtur, të suksesshëm apo të pranuar, duhet të bëhemi dikush tjetër. Kjo ide ushqehet nga:
- performanca dhe produktiviteti
- standardet e paarritshme në rrjetet sociale
- krahasimi i vazhdueshëm me jetën e të tjerëve
- presioni për “të mos humbur kohë”
Në psikologji, kjo qasje lidhet me vetëkritikën kronike dhe jo me rritjen reale personale. Ndryshimi i shëndetshëm nuk vjen nga refuzimi i vetes, por nga kuptimi dhe pranimi i saj.
Pse Shumë Njerëz Ndihen Më Keq Në Janar
Muaji janar konstatohet si i vështirë. Shumë persona që kërkojnë ndihmë tek një psikolog raportojnë se muaji janar shoqërohet me rritje të ankthit, lodhjes mendore dhe ndjenjës së pamjaftueshmërisë.
- ndjenjë ngecjeje (“Jam në të njëjtin vend si vjet”)
- faj për qëllimet e parealizuara të vitit të kaluar
- pamjaftueshmëri krahasuar me pritshmëritë shoqërore
- ankth për të ardhmen dhe frikë nga dështimi
Studime të shëndetit mendor tregojnë se pas festave, nivelet e ankthit dhe humorit të ulët rriten. Në Tiranë, kjo shpesh kombinohet edhe me stresin financiar, ritmin e jetës urbane dhe pasigurinë profesionale. Këto ndjesi janë ndër arsyet kryesore pse individët kërkojnë psikoterapi veçanërisht pas festave dhe në fillim të vitit të ri.
Një Fillim I Ri Nuk Kërkon Një “Person Të Ri”
Fuqia e hapave të vegjël dhe vetëpranimi
Një nga mitet më të mëdha të zhvillimit personal është ideja se ndryshimi duhet të jetë i madh, i shpejtë dhe i dukshëm. Në realitet, psikoterapia dhe studimet mbi sjelljen tregojnë se:
- hapat e vegjël janë më të qëndrueshëm
- ndryshimi ndodh gradualisht, jo me presion
- vetëpranimi është baza e rritjes emocionale
Në vend të “Do ta ndryshoj jetën time këtë vit”, një qasje më e shëndetshme do të ishte:
- “Do të dëgjoj më shumë veten”
- “Do të kujdesem për shëndetin tim mendor dhe fizik”
- “Do të vendos kufij më të shëndetshëm”
Rritja nuk vjen nga lufta me veten, por nga bashkëpunimi me të.
Si Mund Të Duket Një “New Year, New Me” Më I Shëndetshëm
Nga “New Year, New Me” te “New Year, More Me”
Një alternativë psikologjikisht më e shëndetshme është ideja e “New Year, More Me” jo një version tjetër, por një version më i ndërgjegjshëm,më i butë i vetes.
Kjo do të thotë:
- më shumë vetëdije emocionale
- më pak krahasim me të tjerët
- më shumë kujdes për shëndetin mendor
- më pak presion për perfeksion
Në vend të listave të pafundme me qëllime, mund të pyesim veten:
- Çfarë më lodhi vitin e kaluar?
- Çfarë dua të mbaj, jo vetëm të ndryshoj?
- Çfarë më bën të ndihem më i/e qetë emocionalisht?
- Çfarë më ndihmon mua si person?
Kujdesi Për Shëndetin Mendor Si Prioritet Në Vitin E Ri
Gjithnjë e më shumë njerëz po e kuptojnë se shëndeti mendor është nevojë bazë. Një “fillim i ri” i shëndetshëm mund të përfshijë:
- fillimin e psikoterapisë
- menaxhimin e ankthit dhe stresit
- punën me vetëvlerësimin dhe vetëbesimin
- ndërtimin e kufijve personalë
- përmirësimin e marrëdhënies me veten
Në vend që viti i ri të nisë me presion, ai mund të nisë me kujdes. Ky koncept po gjen gjithnjë e më shumë mbështetje edhe në qendrat e shëndetit mendor, ku fokusi vendoset tek mirëqenia emocionale dhe jo tek perfeksioni.
Një vit i ri nuk kërkon një person të ri, por një marrëdhënie më të shëndetshme me veten që jemi sot.
Nëse ndihesh i/e mbingarkuar, i/e humbur apo nën presion këtë fillim viti, dije se nuk je vetëm. Ndryshimi i vërtetë fillon me mirëkuptim, jo me vetëkritikë.
Në Klinika Ego, ne besojmë se kujdesi për shëndetin mendor është hapi më i rëndësishëm drejt çdo “fillimi të ri”.
Pyetje të shpeshta
A është normale të ndiej ankth në fillim të vitit?
Po. Shumë njerëz përjetojnë ankth, presion dhe ndjenjë pamjaftueshmërie në janar për shkak të pritshmërive të larta dhe krahasimit social.
Pse “New Year, New Me” nuk funksionon gjithmonë?
Sepse krijon presion për ndryshim të menjëhershëm dhe nxit vetëkritikën, në vend të rritjes së qëndrueshme emocionale.
Si ndihmon psikoterapia në fillim të vitit?
Psikoterapia ndihmon në menaxhimin e ankthit, vendosjen e qëllimeve reale dhe ndërtimin e një marrëdhënieje më të shëndetshme me veten.
Kur duhet të drejtohem tek një psikolog?
Nëse ndihesh i mbingarkuar, i humbur, në ankth ose me stres të vazhdueshëm emocional, kërkimi i ndihmës profesionale është një hap i rëndësishëm.
BURIME
The Psychology Behind Why New Year’s Resolutions Fail-Verywellmind
5 Reasons Why New Year’s Resolutions Can Be Counterproductive-Bright Spot Counseling
Why new year resolutions can just cause you more stress-The Guardian