“Kam frikë.”
“Nuk di çfarë të them.”
“Nuk dua t’i shqetësoj të tjerët.”
“Dua të flas me dikë, por nuk kam guxim.”
Pas një diagnoze kanceri, këto mund të jenë disa nga mendimet që kalojnë nëpër mendje. Jo të gjithë arrijnë të flasin menjëherë për atë që po përjetojnë. Disa mbyllen në vetvete, disa përpiqen të duken të fortë për familjen, ndërsa të tjerë fillojnë të kërkojnë përgjigje në internet për çdo detaj të diagnozës.
Por një diagnozë e kancerit nuk është vetëm një përvojë fizike. Ajo mund të ndikojë edhe në shëndetin mendor, në marrëdhëniet me të tjerët, në vetëbesim dhe në mënyrën se si e shihni të ardhmen.
Në këtë periudhë, psikologjia dhe mbështetja psikologjike mund të jenë pjesë e rëndësishme e kujdesit.
1. Jepini Vetes Kohë Për Ta Përpunuar Lajmin
Pas diagnozës mund të ndjeni frikë, ankth, trishtim, zemërim ose konfuzion. Mund të ketë edhe momente kur nuk ndjeni asgjë.
Nuk ka një mënyrë “të duhur” për të reaguar.
Mos i kërkoni vetes të jeni të fortë gjatë gjithë kohës. Përballimi psikologjik i një diagnoze kërkon kohë.
Hapi i parë është të pranoni se kjo situatë është e vështirë.
2. Kuptoni Diagnozën Dhe Hapat E Ardhshëm
Frika shpesh ushqehet edhe nga pasiguria.
Prandaj, përpiquni të kuptoni nga mjeku ku ndiqeni:
- çfarë diagnoze keni;
- cilat ekzaminime nevojiten;
- cilat janë hapat e ardhshëm;
- cilat janë opsionet e trajtimit;
- çfarë duhet të prisni gjatë trajtimit.
Mbani shënim pyetjet që ju vijnë në mendje dhe mos kini frikë të kërkoni shpjegime.
Të pyesësh është pjesë e kujdesit për veten.
3. Është Normale Të Keni Frikë
Shumë persona përpiqen të mos tregojnë se sa të frikësuar janë.
Mund të mendoni:
“Duhet të jem e fortë për fëmijët.”
“Nuk dua ta shqetësoj partnerin.”
“Të gjithë po më thonë të jem pozitive.”
Por emocionet nuk zhduken vetëm sepse nuk flasim për to.
Të thuash “kam frikë” është një mënyrë për të filluar të përballosh atë që po ndodh.
4. Zgjidhni Një Person Me Të Cilin Ndiheni Të Sigurt
Nuk keni pse t’ua tregoni gjithçka të gjithëve.
Filloni me një person që ju bën të ndiheni të dëgjuar dhe jo të gjykuar.
Mund të mos keni nevojë për këshilla. Mund të keni nevojë vetëm për dikë që të dëgjojë.
Mbështetja sociale mund të jetë një burim i rëndësishëm gjatë një periudhe të vështirë.
5. Mos E Përballoni Diagnozën Vetëm
Këtu hyn edhe mbështetja psikologjike.
Të flasësh me një psikolog nuk do të thotë se nuk je mjaftueshëm i/e fortë. Përkundrazi, psikoterapia mund t’ju ndihmojë të krijoni një hapësirë ku mund të flisni hapur për atë që po përjetoni.
Mund të flisni për:
- ankthin pas diagnozës;
- frikën nga trajtimi;
- pasigurinë për të ardhmen;
- trishtimin dhe zemërimin;
- vështirësinë për të folur me familjen;
- ndryshimet në trup dhe vetëbesim;
- frikën nga rikthimi i sëmundjes.
Nuk është e nevojshme të keni një diagnozë të shëndetit mendor për të kërkuar ndihmë nga një psikolog.
6. Po Nëse Nuk Dini Çfarë Të Thoni Në Terapi?
Ky është një shqetësim shumë i zakonshëm.
Mund ta filloni seancën me:
“Sapo jam diagnostikuar me kancer dhe nuk di si ta përballoj.”
Ose edhe:
“Nuk di nga t’ia filloj.”
Kjo është e mjaftueshme.
Psikologu është aty për t’ju ndihmuar ta kuptoni dhe ta përpunoni atë që po përjetoni, jo për t’ju testuar.
7. Kujdesuni Edhe Për Shëndetin Mendor Gjatë Trajtimit
Trajtimi i kancerit mund të sjellë ndryshime në përditshmëri, marrëdhënie, gjumë, energji dhe mënyrën se si e shihni veten.
Prandaj, përveç kujdesit mjekësor, kushtojini vëmendje edhe mirëqenies psikologjike.
Nëse mundeni, ruani disa rutina të vogla, qëndroni pranë njerëzve që ju mbështesin dhe lejoni vetes të pushoni.
Nuk keni nevojë të jeni pozitiv/e çdo ditë.
8. Kur Ndryshon Marrëdhënia Me Trupin
Kanceri i gjirit dhe trajtimet e tij mund të sjellin ndryshime fizike që ndikojnë në imazhin e trupit dhe vetëbesimin.
Mund të ndiheni ndryshe në pasqyrë. Mund të shqetësoheni për mënyrën se si ju shohin të tjerët. Mund të ndikohen marrëdhëniet intime ose mënyra se si ndiheni me partnerin.
Këto nuk janë shqetësime sipërfaqësore. Ato janë pjesë e përvojës psikologjike të shumë personave që kalojnë nëpër kancer të gjirit dhe meritojnë të trajtohen me seriozitet.
9. Mos Kërkoni Përgjigje Vetëm Në Internet
Pas diagnozës është e kuptueshme të kërkoni informacion.
Por kërkimi i vazhdueshëm i simptomave, historive dhe përvojave të njerëzve të tjerë mund të rrisë ankthin.
Përdorni burime të besueshme dhe diskutoni informacionin mjekësor me ekipin tuaj shëndetësor.
Dhe për pjesën emocionale, mos harroni se një psikolog mund t’ju ndihmojë të kuptoni çfarë po përjetoni, në vend që të përpiqeni ta zgjidhni çdo shqetësim vetëm përmes internetit.
10. Kur Është Momenti Për Të Kërkuar Ndihmë Psikologjike?
Kërkoni mbështetje psikologjike nëse:
- ankthi është i vazhdueshëm;
- keni vështirësi me gjumin;
- ndiheni vazhdimisht të trishtuar ose të mbingarkuar;
- po izoloheni nga familja dhe miqtë;
- frika po ndikon në përditshmërinë tuaj;
- e keni të vështirë të përballoni trajtimin;
- nuk arrini të flisni me askënd për atë që po përjetoni.
Terapia psikologjike nuk e zëvendëson trajtimin mjekësor. Ajo mund të jetë pjesë e mbështetjes që ju ndihmon të përballoni emocionalisht këtë periudhë.
Në Klinika EGO, mbështetja psikologjike synon të krijojë një hapësirë profesionale dhe konfidenciale ku mund të flisni për frikën, ankthin, pasigurinë, ndryshimet në vetëbesim dhe çdo vështirësi emocionale që shoqëron këtë periudhë.
Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë se je i dobët. Do të thotë se nuk po zgjedh ta përballosh vetëm.
Bëni hapin e parë. Rezervoni një konsultë në EGO.
BURIME
National Cancer Institute – Coping with Cancer
National Cancer Institute – Feelings and Cancer
American Cancer Society – Coping with Cancer
American Cancer Society – Emotional Support for People With Cancer
World Health Organization – Breast Cancer