Shumë persona përballen me të njëjtin model marrëdhenie romantike: gjithçka fillon bukur, ka interes, komunikim të shpeshtë, emocione të forta dhe pastaj papritur ai fillon të distancohet. Nuk përgjigjet më njësoj, shmang takimet ose zhduket krejtësisht kur marrëdhënia fillon të marrë formë serioze. Ky fenomen shpesh interpretohet si mungesë interesi, por realiteti psikologjik është shumë më kompleks
Zhdukja emocionale ose fizike e meshkujve në fazat serioze të një lidhjeje lidhet me frikëra të brendshme, modele atashimi dhe përvoja të mëparshme që ndikojnë mënyrën si një person përjeton intimitetin.
Frika Nga Angazhimi (Commitment Fear)
Një nga arsyet më të zakonshme është frika nga angazhimi. Personi mund të dëshirojë lidhje, por jo përgjegjësinë emocionale që vjen me të.
Frika nga angazhimi nuk do të thotë mungesë ndjenjash. Shpesh është frikë nga humbja e lirisë, nga pritshmëritë ose nga dështimi në të ardhmen. Kur lidhja fillon të bëhet serioze, këta individë tërhiqen automatikisht për të shmangur presionin emocional.
Stili I Atashimit Shmangës (Avoidant Attachment)
Në psikologji, një nga shpjegimet më të forta është modeli i atashimit shmangës. Avoidant Attachment
Personat me këtë stil kanë mësuar që herët se varësia emocionale nuk është e sigurt. Si rezultat, ata:
- shmangin afërsinë e tepruar
- ndihen të parehatshëm me intimitetin
- tërhiqen kur partneri bëhet emocionalisht më kërkues
- preferojnë pavarësi ekstreme
Kur lidhja bëhet serioze, ky mekanizëm aktivizohet automatikisht dhe “zhdukja” bëhet mënyrë mbrojtjeje, jo domosdoshmërisht refuzim i partneres.
Trauma Nga Marrëdhëniet E Mëparshme
E kaluara emocionale ka ndikim të madh në sjelljen aktuale. Nëse një person ka përjetuar tradhti, braktisje, manipulim ose marrëdhënie toksike, ai mund të krijojë një lidhje të pavetëdijshme midis dashurisë dhe dhimbjes.
Kur një lidhje e re fillon të bëhet serioze, truri aktivizon “alarm mbrojtës”: më mirë të largohem herët sesa të lëndohem përsëri. Kjo sjellje shpesh nuk është e vetëdijshme.
Pjekuria Emocionale E Paplotë
Jo të gjithë janë emocionalisht të gatshëm për një marrëdhënie të qëndrueshme. Pjekuria emocionale përfshin:
- aftësinë për të komunikuar ndjenjat
- menaxhimin e konfliktit
- marrjen e përgjegjësisë emocionale
- stabilitetin në vendimmarrje
Kur kjo mungon, personi mund të përjetojë lidhjen si presion dhe jo si bashkëpunim. Në vend që të përballet me emocionet, ai zgjedh largimin.
Frika Nga Humbja E Identitetit
Disa meshkuj përjetojnë një konflikt të brendshëm midis “unë si individ” dhe “unë në një lidhje”. Kur marrëdhënia bëhet serioze, ata mund të ndiejnë sikur po humbasin kontrollin mbi jetën e tyre personale.
Kjo frikë nuk është reale në shumicën e rasteve, por perceptimi emocional e bën atë shumë të fuqishme. Si rezultat, largimi shihet si mënyrë për të ruajtur identitetin.
Shtypja Emocionale (Emotional Suppression)
Shtypja emocionale ndodh kur një person mëson të mos shfaqë ndjenja të forta. Në planin afatshkurtër duket si kontroll, por në planin afatgjatë krijon shpërthim ose tërheqje totale.
Kur emocionet nuk përpunohen, ato dalin në formë distancimi, ftohjeje ose zhdukjeje nga marrëdhënia.
Mit Apo E Vërtetë?
MIT: “Meshkujt zhduken sepse nuk ndjejnë fare”
Kjo është një nga keqkuptimet më të zakonshme në marrëdhënie. Ideja që një mashkull “nuk ndjen asgjë” kur largohet është shpesh një mënyrë emocionale e thjeshtëzimit të situatës nga partnerja e lënduar.
Realiteti psikologjik është ndryshe:
Shumë meshkuj që tërhiqen ose zhduken në faza serioze të lidhjes, në fakt ndjejnë shumë, por nuk dinë si ta përpunojnë emocionin.
Ata mund të përjetojnë:
- ankth kur lidhja bëhet më e thellë
- frikë nga pritshmëritë
- ndjenjë presioni emocional
- konfuzion midis dëshirës për afërsi dhe nevojës për largësi
Kur këto emocione nuk menaxhohen, truri zgjedh “zgjidhjen më të shpejtë”: shmangien.
rast klinik tipik
Një djalë 27 vjeç fillon një lidhje shumë intensive. Në fillim është shumë i përfshirë emocionalisht, komunikon çdo ditë, bën plane. Kur partnerja fillon të flasë për “të ardhmen” dhe stabilitetin, ai fillon të ndihet i bllokuar.
Ai nuk e shpreh dot këtë ndjesi, por fillon:
- të vonojë përgjigjet
- të shmangë takimet
- dhe më pas zhduket gradualisht
Kur rikthehet në terapi, ai shprehet:
“Nuk doja ta lëndoja, por u ndjeva sikur po mbytesha emocionalisht.”
Pra problemi nuk ishte mungesa e ndjenjës, por mbingarkesa emocionale e papërpunuar.
Trajtimi Psikologjik Dhe Terapia
Zhdukja emocionale nuk është një “zakon i thjeshtë”, por shpesh një model i thellë psikologjik që lidhet me atashimin, traumën dhe mënyrën si individi menaxhon afërsinë.
Në psikoterapi, fokusi nuk është “ta ndryshojmë personin”, por ta ndihmojmë të kuptojë pse reagon me shmangie.
1. Terapia e stilit të atashimit
Në këtë qasje punohet mbi modelet e lidhjes emocionale që individi ka krijuar që në fëmijëri.
Çfarë ndodh në terapi:
- identifikohen modelet shmangëse
- kuptohet origjina e frikës nga afërsia
- ndërtohen mënyra më të sigurta lidhjeje
2.Terapia e emocioneve (emotional processing therapy)
Kjo terapi ndihmon individin të mos i shtypë emocionet, por t’i përjetojë dhe t’i kuptojë.
Problemi kryesor që trajtohet:
- shtypja emocionale
- mos shprehja e frikës dhe nevojave
- transformimi i emocioneve në distancim
A Mund Të Ndryshojë Kjo Sjellje?
Po, por vetëm nëse personi është i vetëdijshëm për modelin e tij emocional dhe është i gatshëm të punojë me të. Këtu ndihmon shumë:
- psikoterapia
- ndërgjegjësimi për stilin e atashimit
- zhvillimi i inteligjencës emocionale
- komunikimi i hapur në marrëdhënie
Në disa raste, ndihma profesionale është thelbësore për të thyer ciklin e shmangies emocionale.
Është e rëndësishme të kuptohet se këto modele nuk janë specifike vetëm për meshkujt apo vetëm për femrat. Si burrat ashtu edhe gratë mund të shfaqin sjellje shmangëse, frikë nga angazhimi ose vështirësi në menaxhimin e intimitetit emocional. Në thelb, nuk është çështje gjinie, por historie emocionale, modeleve të atashimit dhe zhvillimit personal.
Në fund, një lidhje e shëndetshme nuk ndërtohet mbi zhdukje, distancim apo paqartësi, por mbi komunikim të hapur, stabilitet emocional dhe gatishmëri për të qëndruar prezent edhe kur emocionet bëhen më të thella dhe më sfiduese.
Nëse këto modele përsëriten shpesh, një bisedë me një psikolog mund të ndihmojë të kuptosh më thellë stilin tënd të lidhjes dhe mënyrën si ndërton afërsinë emocionale.
BURIME
Psychology Today-What No One Tells You About Avoidant Men
Johnson, S. M. (2019). Attachment Theory in Practice: Emotionally Focused Therapy with Individuals, Couples, and Families. Guilford Press.